“ŞIK BEYLER”İN BİR DEVAMI OLARAK “ASRÎ BEY”

DERYA KILIÇKAYA

Öz


Akbaba, 1922 senesinde yayım hayatına başlamıştır ve basın tarihimizin en uzun ömürlü mizah gazetesi olarak bilinir. 1931-1933 ve 1950-1951 yılları arasında yayımına kısa süreli ara verilen bu önemli mizah gazetesi, 1977’ye kadar hayatını sürdürmüştür. Orhan Seyfi Orhon tarafından Akbaba mizah gazetesinde yayımlanan ve üç seneden beri tutkun olduğu kadına, içindekileri dökmek, aşkını itiraf etmek adına asrî bir beyin ağzından yazılan şiir, “Asrî Beyin İlân-ı Aşkı” adını taşır. Şiir, “Fiske” müstear adıyla kaleme alınmıştır ve 1920’li yıllarda yaşayan bir alafranga genci anlatır. Şiirde özellikleri verilen bu asrî beyin atası ise 1870’li yıllardaki şık beylerdir. 1870-1877 yılları arasında yayımlanan ilk dönem mizah gazeteleri, dönemin yozlaşmış gençlerini “şık beyler” olarak ifade etmiş ve onlarla sürekli alay etmiştir. 1870’lerin şıkları ile 1920’lerdeki bu asrî beyi arasında zihniyet ortaklığı olmakla beraber, geçen elli yıllık zaman dolayısıyla farklılıklar da bulunur. Yazımızda, Orhan Seyfi’nin bahsi geçen şiirinden hareketle şık beyler ile bu  asrî bey arasında bir karşılaştırmaya gideceğiz. Böylelikle şiirdeki asrî beyin, şık beylerin bir devamı olduğunu ortaya koyacağız.


Tam Metin:

PDF

Referanslar


Baykara, Tuncer (1991) . “ ‘Nizam’, ‘Tanzimat’ ve ‘Medeniyet’ Kavramları Üzerine”, Tanzimat’ın 150. Yıldönümü Uluslararası Sempozyumu (Bildiriler) 25-27 Aralık 1989, Ankara.

Dilekçi, Meryem (2009). ‘Akbaba’ Dergisi (1-75 Sayılar)İnceleme, Tahlili Fihrist, Seçme Metinler, İstanbul: Fatih Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Dan. Sezayi Coşkun.

Donbay, Ali (2009). Orhan Seyfi Orhon Hayatı, Gazeteciliği, Fikrî ve Edebî Şahsiyeti, Eserleri. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay.

Fiske (Orhan Seyfi Orhon), “Asrî Beyin İlân-ı Aşkı”, Akbaba, N. 13, S. 1, 18 Kanunusani 133918 Ocak 1923 30 Cemaziyelevvel 1341 Perşembe.

Hayâl, nr. 131, 6 Ocak 1875, ( 25 Kanunuevvel 1290), s. 2-3.

Koç, Fatma; Koca, Emine (2012). “Geleneksel Giysi Tarzlarının Değişimi ve Türk Modasının Oluşumunda İstanbul”, 7. Uluslararası Türk Kültürü Kongresi Türk ve Dünya Kültründe İstanbul Bildiriler IV, Konya: Atatürk Kültür Merkezi.

Latife, nr. 8, 17 Eylül 1874, ( 5 Eylül 1290), s. 4.

Latife, nr. 28, 24 Aralık 1874, 12 Kanunuevvel 1290, 14 Zilkade 1291, s. 2.

Latife, nr. 5, 11 Ekim 1876, 29 Eylül 1292, s. 2-4.

Letâif-i Âsâr, nr. 76, 9 Şubat 1872, 29 Zilkade 1288, 28 Kanunusani 1287, s. 2-3.

Letâif-i Âsâr, nr. 1, 23 Mayıs 1875, 17 Rebiülahir 1292, 10 Mayıs 1291, s. 3-4.

Özer, İlbeyi (2006). Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Yaşam ve Moda, İstanbul: Truva Yay., 2. Baskı.

Tiyatro, nr. 18, 30 Mayıs 1874, ( 18 Mayıs 1290




DOI: http://dx.doi.org/10.11616/AbantSbe.

Bu makaleye yapılan atıflar

  • Bu makaleye yapılan atıf(lar) tespit edilememiştir.



İletişim Adresi: Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 14030 Gölköy-BOLU

Tel: 0 374 253 49 65 Faks: 0 374 253 49 71

E-posta: sbedergi@ibu.edu.tr